Campagne van de Vlaamse Stichting Verkeerskunde tegen slaperigheid achter het stuur

Affiche campagne tegen slaperigheid.

Uit slaperigheidsmetingen die de Vlaamse Stichting Verkeerskunde (VSV) blijkt dat 1 op de 3 autobestuurders bij een late rit in zijn of haar “biologische nacht” rijdt. Daardoor zijn ze minder alert en lopen ze tot 30% meer risico om in een ongeval betrokken te raken. Koffie drinken en een kwartiertje dutten zijn de enige oplossing om de alertheid tijdens late ritten een boost te geven en het risico binnen de perken te houden. Dat is de boodschap van een nieuwe preventiecampagne tegen slaperig rijden. De campagne loopt op de Vlaamse snelwegen van 3 februari 2020 tot 1 maart 2020.

De VSV voerde voor de allereerste keer in België slaperigheidsmetingen uit in het verkeer. Bij autobestuurders die tussen 10 uur ’s avonds en 2 uur ’s nachts onderweg waren, verzamelden onderzoekers speekselstalen om het melatonineniveau te bepalen, een hormoon dat het slaap-waakritme beïnvloedt. Daarnaast peilden ze met een gestandaardiseerde vragenlijst onder meer naar de mate waarin de proefpersonen zich slaperig voelden. De resultaten zijn opvallend:

Bij 1 op de 3 autobestuurders (33%) gaf het melatoninegehalte aan dat ze reden in hun “biologische nacht”. Dat is de periode waarin hun lichaam aangeeft dat ze eigenlijk zouden moeten slapen. Na middernacht liep dit aandeel zelfs op tot 50%. Dat heeft een negatieve invloed op de alertheid en dus ook op de veiligheid. Uit recent onderzoek blijkt dat bestuurders die rijden terwijl hun biologische klok in slaapmodus staat, 30% meer risico lopen om in een ongeval betrokken te raken dan bestuurders die een normaal alertheidsniveau hebben.

Daartegenover gaf minder dan 1 op de 10 bestuurders (9%) zelf aan dat ze zich niet meer alert voelden tijdens het rijden. Een aanzienlijk deel van de groep die in hun “biologische nacht” rijdt en daardoor objectief risico loopt, heeft dus een verkeerde inschatting van hun alertheid.

Een zevental personen (2%) gaf aan dat ze tijdens de rit de neiging hadden om in te dommelen. Dat lijkt niet veel, maar is wel heel gevaarlijk en had mogelijks kunnen leiden tot (bijna-)ongevallen.

Experts zijn het er over eens dat er maar één manier is om de alertheid terug op peil te brengen: een kort dutje (een “powernap”) in combinatie met een kop koffie. Vooraleer u aan een late rit begint, is het dus een goed idee om uw voorzorgen te nemen en een kwartiertje te dutten, in combinatie met een koffie om u op te kikkeren. Alle andere oplossingen (tijdens het rijden een raampje openen, de muziek luider zetten, even stoppen om de benen te strekken) hebben geen effect én vergroten het risico dat de slaap achteraf dubbel zo hard toeslaat.

Om te weten op welke tijdstippen u van nature het meeste risico loopt om in slaap te vallen en dus beter vermijdt om te rijden, kunt u terecht op de www.beloofd.be van de VSV. Daar vindt u een online tool waarmee u zelf uw “biologische nacht” kunt berekenen. Verder vindt u er tips om slaperigheid te voorkomen vooraleer u vertrekt.

Infographic met cijfers over slaperigheid.
Infographic: @VSV